Onderwijsprofessional aan het woord | Week van Inclusief Onderwijs – dinsdag 27-2-2024

Tijdens de Week van Inclusief Onderwijs zet het Steunpunt Passend Onderwijs leraren in de SPOtlight die op een inclusieve manier werken. Met welke gedachten zijn zij begonnen, hoe ervaren zij het en wat levert het werken op een inclusievere school op? Laat je vandaag inspireren door Ramses van Oers, De Korenaar en Leo Sevenich van Het Gele Park.

De Korenaar

Naam school: De Korenaar
Naam: Ramses van Oers
Functie: leerkracht groep 6 en 8, gedragsdeskundige
Hoeveel jaar werkzaam bij: 20 jaar

Waarom vind jij een inclusieve schoolomgeving belangrijk? Wat is jouw visie of kernwaarde op inclusie?

“De kern van een inclusieve schoolomgeving is dat alle kinderen uit de wijk in hun eigen sociale omgeving naar school moeten kunnen gaan. Dus samen met zijn of haar vriendjes. Dat we binnen de schoolse setting van klassen en leerpleinen rekening houden met ieders leerbehoeftes. En dat we de samenwerking opzoeken met elkaar in de school en met een externe schil van deskundigen.”

Hoe ben je in deze nieuwe manier van werken gestapt? Met welke gedachten? Angsten? Welke vooroordelen speelden er?

“De Korenaar is jaren geleden gestart met een project waarin kinderen met Downsyndroom in een reguliere groep meededen. Ik ben daarin gestapt met de gedachte van: ‘ik kan het nog niet, maar ik wil het graag kunnen’. Ik landde in een veilige omgeving met collega’s die al ervaring hadden met inclusiever lesgeven. Het was fijn dat ik bij hen kon ‘afkijken’ en mijn eigen draai daarin kon vinden. Vanuit daar heeft de school steeds verder stappen gezet op inclusief onderwijs. Ik ben trots dat ik op deze school werk.”

Wat heeft de inclusieve manier van werken jou opgeleverd?

“Vooral veel werkplezier! Daarnaast levert het mij persoonlijk op dat ik mezelf blijf ontwikkelen, blijf uitdagen om iets nieuws te leren. En dat ik dat mag delen met mijn collega’s en overbrengen op de leerlingen. Ik ben binnen onze school de gedragsdeskundige, geef rots en water-training en dramalessen voor bijvoorbeeld groepscohesie. Dit draagt eraan bij aan dat we gezamenlijk goed onderwijs kunnen bieden aan alle kinderen in de wijk. Het is mooi om te zien dat ieder kind hier zijn eigen weg vindt. Dat is toch de reden waarom je leerkracht wordt.”

Wat doet een inclusieve leeromgeving met een leerling met een ondersteuningsbehoefte en een ‘reguliere’ leerling?

“Afgezien van de uiterlijke kenmerken bij een leerling met Down of een leerling met een gehoorapparaat, is het voor veel leerlingen niet duidelijk wie er op papier een ondersteuningsbehoefte heeft. Dat is ook helemaal geen item voor ze. Ze weten dat ieder kind zijn eigen kwaliteiten heeft en eigen gebieden waarop ze mogen leren.”

“Ik heb een mooi voorbeeld waaruit blijkt dat onze leerlingen geen issue maken van ieders ondersteuningsbehoeftes. Een paar jaar geleden stapte een jongen over van een andere school in de regio. Na enkele dagen bij ons op school viel er een last van zijn schouders. Hij zei: ‘Opeens ben ik geen uitzondering meer’. Hij werd niet anders behandeld door leerkrachten of andere leerlingen. Hier ervaarde hij dat hij er mag zijn zoals hij is.”

Wat levert een inclusieve manier van werken op voor de school?

“Wellicht moeilijk te geloven, maar de manier waarop wij samenwerken, zorgt écht voor een lagere werkdruk. We hebben een schil van deskundigen die ons op school komen ter ondersteuning. Denk aan een logopedist of een ergotherapeut. Daarnaast hebben we een diverse groep aan collega’s, waaronder leerkrachtondersteuners en onderwijsassistenten. Zij kunnen een groep overnemen, zodat een leerkracht even tijd heeft voor iets anders. Daarnaast zijn er veel leerkrachten met een eigen specialisme, zoals ik op gedrag. We delen kennis met elkaar, zodat we leren hoe we makkelijker met bepaalde situaties overweg kunnen.”

Hoe ervaar jij ondersteuning? Van wie en ik welke vorm?

“De ondersteuning komt vooral vanuit de gezamenlijkheid van ons team en hoe wij het onderwijs georganiseerd hebben. Hoe langer je met elkaar samenwerkt in een inclusieve schoolomgeving, hoe meer vertrouwen je erin hebt dat je goed onderwijs voor iedereen kunt bieden.”

Welke wensen heb jij voor de toekomst voor het Nederlandse onderwijs en de leerlingen?

“Het ideaalbeeld van inclusief onderwijs is helemaal niet zo ver weg. Het is een mindset; sta open voor alle kinderen en draag dat uit. Ik zou willen dat we de beren op de weg met elkaar bespreken en erover heen kunnen stappen. We weten al sinds 1994 dat we meer leerlingen met een ondersteuningsbehoefte op onze scholen gaan verwelkomen. De invoering van passend onderwijs zette ons wellicht een stap terug, dat was toch als een verkapte bezuinigingsmaatregel. Maar we kunnen allemaal een inclusieve schoolomgeving bieden. Gun jezelf en je team dat je niet alles in één keer hoeft te kunnen. Begin gewoon, en ga ervan uit dat elk kind welkom is. Zet kleine stapjes en vind een vorm waar jij je senang bij voelt.”

Alle kinderen uit de wijk zijn welkom op basisschool De Korenaar in Eindhoven. Kinderen met en zonder beperking moeten thuisnabij onderwijs kunnen volgen.

Het Gele Park

Naam school: Het Gele Park
Naam: Leo Sevenich
Functie: conciërge
Hoeveel jaar werkzaam bij: 3 jaar, al 21 jaar conciërge bij het basisonderwijs

Waarom vind jij een inclusieve schoolomgeving belangrijk?

“Het samen zijn, dat is belangrijk bij een inclusieve schoolomgeving. Dat leerlingen zien dat andere leerlingen anders kunnen zijn. En dat dat helemaal prima is.”

Hoe ben je in deze nieuwe manier van werken gestapt? Met welke gedachten? Angsten? Welke vooroordelen speelden er?

“Drie jaar geleden zijn het speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs, basisonderwijs, kinderopvang en zorg samengegaan in Het Gele Park. Ik ben als conciërge van de gewone basisschool meegekomen naar het nieuwe gebouw. Ik ben niet bang voor verandering, en sta heel erg open voor anderen. Het was voor mij dan ook geen moeilijke stap.”

Wat heeft de inclusieve manier van werken jou opgeleverd?

“Wat ik hier heb geleerd is: wat je geeft is wat je krijgt. Dus, als je een leerling met vertrouwen benadert, krijg je er ook vertrouwen voor terug. Ik zie het als een verrijking van mijn werk. Als conciërge heb ik met iedere leerling wel contact, ieder op zijn eigen manier. Dat maakt mij bewust van hoe ik ze benader.”

“Laatst kwam er een jongen van het speciaal basisonderwijs thee halen voor zijn juf. Hij nam daarbij zes doosjes met theesoorten mee. Ik vond dat iets te gek, en zei daar iets van. De juf kwam later langs om na te vragen wat er was gebeurd, want de jongen had het er moeilijk mee. Ik heb zo goed mogelijk uitgelegd hoe onze conversatie was gegaan. Zo kon zij begrijpen waar de lastigheid in zat. Dat was voor mij een leermoment. Mooi dat we erover kunnen praten en van elkaar kunnen leren.”

Wat levert een inclusieve manier van werken op voor de school?

“Veel samenwerking. We werken in één groot open gebouw. In het basisonderwijs zijn er zelfs geen aparte lokalen. De ruime aula is de ontmoetingsplek van de school, hier haalt het personeel ook koffie en thee. Je komt elkaar de hele dag tegen en hebt momentjes van uitwisseling en interactie. Wat wennen was toen we net begonnen: ik ging van 40 naar 120 collega’s! Van collega’s die ik goed kende, naar een hele nieuwe groep mensen. Het was even zoeken om elkaar te leren kennen. Nu weet ik: de een is recht door zee, de ander in voor een grap en een grol. Als er wat is, weet iedereen mij te vinden. En ik ga voor iedereen door het vuur.”

Hoe ervaar jij ondersteuning en in welke vorm?

“We staan hier op school allemaal voor elkaar klaar, iedereen is heel welwillend om te helpen. Dat vind ik ook passend bij onze schoolomgeving.”
Het Gele Park in Lichtenvoorde is een Integraal Educatief Kindcentrum met kinderopvang, (speciaal) basisonderwijs en zorg onder één dak. Hier doet elk kind tussen 0 en 13 jaar met vertrouwen, respect en plezier mee en hoort erbij.