Terugblik werkbezoek inclusie | Bernardus en De Triangel: samenwerking regulier en speciaal in IKC

In Heerlen werd op maandag 16 maart 2026 een lokaal vol geïnteresseerden meegenomen in de inclusieve manier van werken van basisschool de Triangel en sbo Bernardus.  
 
Maarten Lemmens, Jill America en Madeleine Wintjens startten de ochtend met een presentatie waar o.a. werd verteld over de visie, missie en manier van samenwerken tussen de twee scholen. Zij geven aan dat de school altijd op zoek is naar welke kansen er zijn op het gebied van inclusief onderwijs en die mogelijkheden worden vastgepakt om vanuit daar verder te ontwikkelen. “Als je goed kijkt, zie je meer. Daar handel je naar” is een veelgebruikte slogan binnen de school. Vanuit dat idee worden de gesprekken gevoerd en ontwikkelingen ingezet.   

 

De Kindercirkel

Binnen de Kindercirkel zijn het sbo, bao, de psz, ko,bso en een welzijnsorganisatie gevestigd. De scholen werken met een interdisciplinair team van 55 professionals samen aan goed onderwijs voor alle leerlingen. Binnen de school is veel expertise en daar maakt men ook bewust gebruik van. Daarnaast wordt er ook geïnvesteerd in het in huis halen van de nog ontbrekende interne expertise; zo professionaliseren twee leerkrachten zich dit jaar op het gebied van dyslexie-ondersteuning. Omdat de scholen samen onder één dak huizen, is expertisedeling én inzetbaarheid organisatorisch mogelijk. Sommige professionals zijn bijvoorbeeld in dienst van beide scholen.  

Met alle professionals in de school worden de waarden op regelmatige basis onder de aandacht gebracht, om het in de dagelijkse praktijk te laten leven. De scholen willen dat hun leerlingen plezier beleven, nieuwsgierig zijn, ontdekken, een veilige sfeer ervaren waarin  fouten maken mag. Dit wil de school realiseren door vertrouwen te hebben in de ontwikkelingskracht van het kind, hoge maar wel reële verwachtingen te hebben en te werken aan kansengelijkheid door een ongelijke aanpak. Er wordt gewerkt vanuit de basishouding van het vertrouwen in jezelf en in de ander. Binnen de school ziet het team (bij de leerling) altijd ontwikkelkansen en is er ruimte voor herstel. Veiligheid is daarvoor de basis. Om deze houding levendig te houden, wordt er iedere vergadering gestart met een kanjeropdracht. 

 

Samenwerking tussen de scholen

Het team en de scholen werken intensief samen, maar kiezen er ook bewust voor op dit niet in iedere situaties te doen. Wel wordt continue gebruik gemaakt van elkaars expertise. Dit ontstond een aantal jaar geleden op het schoolplein, waarin men met elkaar in gesprek ging over de juiste aanpak en benadering van een situatie. Hoe gaan jullie met deze situatie of  leerling om?  

Tegenwoordig spreekt het team dezelfde taal en wordt er één lijn getrokken in de omgang met leerlingen. Dit helpt en geeft niet alleen duidelijkheid aan de leerlingen, maar ook aan de professionals in de school.  

De samenwerking is ook terug te zien in de klassen. Zo volgt een (reguliere) leerling met een flinke ondersteuningsbehoefte op het gebied van automatisering, rekenlessen in een sbo klas, op zijn eigen niveau. Deze vorm van rekenonderwijs op maat, zorgt voor een (ondersteunings–) aanbod dat passend is bij de leerling. Dit kan omdat er voor meerdere vakken gebruik wordt gemaakt van dezelfde methoden. 

De samenwerking tussen de professionals en de gezamenlijke verantwoordelijk voor alle leerlingen, zorgt voor steeds meer tools en expertise binnen het regulier onderwijs.

 

Effecten van de samenwerking

Vanuit negen tot elf gemeenten reizen leerlingen iedere ochtend af naar sbo de Bernardus en bao de Triangel. Er wordt vaak bewust voor deze school gekozen door de ouders en leerlingen, omdat bekend is dat het regulier en gespecialiseerd onderwijs hier intensief samenwerken.  
De gedachte is: ‘Kan het kind regulier onderwijs aan? Dan geven we hen die kans’. Leerlingen worden veelal aangenomen en er wordt vanuit de Triangel bijna niet meer verwezen. Dit betekent ook dat het spreidingsgetal op de Triangel daarom hoog is en dat er op grote mate wordt gedifferentieerd in de klas. 

Hoewel werken vanuit deze gedachte iets doet met de resultaten, was de inspectie onder de indruk van de mooie manier van werken en kijken naar de leerlingen. 

 

Werken vanuit sociaal model

Tot slot werden de bezoekers meegenomen in de transitie van kijken en werken vanuit een medisch model naar sociaal model. Op de Triangel en Bernardus merkt men dat de grenzen van individualisering voor bij zijn en zet men in op normaliseren en de-medicaliseren. Dit vraagt om een kritische blik en goede gesprekken, met altijd het idee in het achterhoofd: “Verander naar hoe je naar de dingen kijkt, dan veranderen die dingen ook”.  

Deze gesprekken zijn er niet alleen met de professionals in het team, maar ook naar de samenwerkingspartners. Het team wilde af van de vele gezichten in de school en het ‘uit de klas halen’ van leerlingen. Met de zorgpartners wordt nu kritisch gekeken naar de hulpvraag gericht op onderwijs. Deze helderheid zorgt voor heldere doelen en een duidelijk standpunt. Wat is de schoolse setting nodig is, kan vanuit interne expertise en kennis geboden worden.  

Rondleiding

Na de presentatie stond er een rondleiding door de school op het programma. De deelnemers gaven terug dat het mooi was dat niet zichtbaar is of je op in sbo school of ruimte bent, of op een reguliere school. 

Er werden mooie vragen gesteld en verhalen gedeeld over de aanpak van leren lezen tot de gezamenlijkheid bij differentiatie bij rekenen. Ook werd duidelijk dat bij aanmelding bij het sbo door reguliere IB’ers meegelezen wordt om te kijken of het regulier kan met ondersteuning door het sbo. 

Na een heerlijk verzorgde lunch en een gezellige uitwisseling, kwam het programma tot een einde. 

 

Reacties van deelnemers

De deelnemers gaven een gemiddelde score van 8.3!