Meld je aan voor de ontwerpcyclus ‘Ruimte voor keuzes in OPP & TLV’

Van wettelijke kaders naar professionele ruimte en gezamenlijke betekenisgeving

In veel regio’s blijken keuzes rond OPP en TLV padafhankelijk te zijn. Eerder gemaakte afspraken, ingesleten formats en routines bepalen in sterke mate hoe ondersteuning wordt ingericht en besproken. In deze ontwerpcyclus ga je aan de slag met deze paden en kom je in een aantal werksessies tot een herontwerp binnen de ruimte die de wettelijke kaders bieden.

 

Uitnodiging

De ontwikkeling van passend naar inclusief onderwijs vraagt niet alleen om nieuwe regelgeving, maar vooral om andere keuzes in de manier waarop ondersteuning wordt vormgegeven. In veel scholen en samenwerkingsverbanden worden het ontwikkelingsperspectiefplan (OPP) en de toelaatbaarheidsverklaring (TLV) nog vooral gezien als instrumenten voor verantwoording, terwijl ze bedoeld zijn om ontwikkeling te ondersteunen. Tegelijkertijd ervaren veel professionals dat OPP- en TLV-processen in de praktijk weinig ruimte laten voor andere keuzes. Besluitvorming volgt vaak vaste routes, met herkenbare formats, criteria en routines. Juist daar waar de wens bestaat om anders te werken, blijkt het lastig om bestaande werkwijzen los te laten.

Het Steunpunt Passend Onderwijs (SPO) organiseert samen met het Instituut voor Inclusief Onderwijs (IvIO) daarom de ontwerpcyclus ‘Ruimte voor keuzes in OPP en TLV’.

 

Waar gaat deze ontwerpcyclus over?

Onderzoek en praktijkervaring binnen IvIO laten zien dat in OPP- en TLV-processen spanning zichtbaar wordt tussen beleid, praktijk en bedoeling. De vraag is niet langer alleen “wat mag?”, maar vooral: “Welke keuzes maken we – en vanuit welk perspectief op onderwijs en ondersteuning?”

In veel regio’s blijken keuzes rond OPP en TLV padafhankelijk te zijn. Eerder gemaakte afspraken, ingesleten formats en routines bepalen in sterke mate hoe ondersteuning wordt ingericht en besproken. Deze ontwerpcyclus maakt deze paden zichtbaar en verkent hoe herontwerp mogelijk is, binnen de ruimte die de wettelijke kaders bieden.

 

Werken met het model van concurrerende waarden

In de ontwerpcyclus werken we met het model van concurrerende waarden bij onderwijs en ondersteuning. Dit model helpt om verschillende perspectieven op ondersteuning te onderscheiden en naast elkaar te zetten.

Het model onderscheidt vier perspectieven:

• Specialisme
• Individueel maatwerk
• Professionalisering
• Leergemeenschap

Deze perspectieven zijn allemaal legitiem en komen in de praktijk vaak naast elkaar voor. Tegelijkertijd blijkt dat OPP- en TLV-processen zich veelal concentreren in een beperkt aantal kwadranten. De ontwerpcyclus nodigt deelnemers uit om te ontwerpen en herontwerpen vanuit verschillende perspectieven en te onderzoeken wat dat betekent voor beleid, praktijk en samenwerking.

 

Doel van de ontwerpcyclus

De ontwerpcyclus ondersteunt samenwerkingsverbanden en scholen bij het herontwerpen van hun eigen OPP- en TLV-praktijk.
De ontwerpcyclus heeft drie samenhangende doelen:

• zicht krijgen op spanningen, aannames, patronen en padafhankelijkheid in de huidige OPP- en TLV-praktijk;
• ontwerpen binnen andere kwadranten van het model van concurrerende waarden dan waar de huidige praktijk zich hoofdzakelijk op richt;
• leren van het toepassen van deze herontwerpen in de praktijk.

 

Opzet en werkwijze

De ontwerpcyclus bestaat uit drie werksessies en een terugkombijeenkomst na zes maanden.
De werksessies combineren inhoudelijke verdieping, gezamenlijke reflectie en ontwerpgericht werken. De bijeenkomsten bouwen inhoudelijk op elkaar voort.

De drie werksessies worden begeleid vanuit het Instituut voor Inclusief Onderwijs door:
Bert Wienen, Willeke Doornbos en Mirjam van Oers.

 

De drie werksessies

Bijeenkomst 1 – Zien wat is – dinsdag 14 april 10:00-14:30
In de eerste bijeenkomst brengen deelnemers hun huidige OPP- en TLV-praktijk in beeld. We verkennen hoe processen zijn ingericht, welke keuzes daarin terugkeren en welke aannames en routines het handelen sturen. De praktijk wordt gepositioneerd in het model van concurrerende waarden.

Opbrengst: een gedeeld beeld van de huidige praktijk en een eerste ontwerpvraag.

 

Bijeenkomst 2 – Ontwerpen wat kan – maandag 15 juni 10:00-14:30
In de tweede bijeenkomst werken deelnemers aan alternatieve werkwijzen, formats of gespreksroutes rond OPP en TLV. Daarbij wordt bewust ontworpen vanuit andere kwadranten van het model dan waar de huidige praktijk zich vooral op richt. Ontwerpen worden verkend op haalbaarheid en betekenis.

Opbrengst: een eerste herontwerp per samenwerkingsverband.

 

Bijeenkomst 3 – Herijken met experts – woensdag 7 oktober 10:00-13:00
In de derde bijeenkomst worden de ontwerpen besproken met reflectieve experts vanuit beleid, toezicht en praktijk. De experts nemen deel als gesprekspartners en helpen bij het aanscherpen en plaatsen van de ontwerpen.

Opbrengst: aangescherpte ontwerpen die passen binnen de wettelijke ruimte en herkenbaar aansluiten bij verschillende perspectieven.

 

Terugkombijeenkomst (na 6 maanden)
Tijdens de terugkombijeenkomst reflecteren deelnemers op de toepassing van de herontwerpen in de praktijk en op wat dit in gang heeft gezet binnen scholen en samenwerkingsverbanden.

 

Publicatie

Er wordt een publicatie gemaakt rondom de opbrengsten en ervaringen die vanuit de deelnemers zijn opgedaan en de input die experts hebben geleverd. Dit wordt landelijk beschikbaar gesteld vanuit het SPO.

 

Welke expertise wordt ingebracht?

In de herijking van de ontwerpen wordt expertise ingebracht vanuit:

• beleid en beleidsontwikkeling (OCW);
• toezicht en verantwoording (Inspectie, geschillencommissie);
• juridische kaders rond OPP en TLV (SPO);
• Medicalisering (IvIO/onderzoek)
• praktijkervaring binnen scholen en samenwerkingsverbanden (IvIO).

Deze verschillende perspectieven helpen om ontwerpen te toetsen, te verdiepen en te plaatsen.

 

Voor wie en hoe aanmelden?

Let op: aanmelding is alleen mogelijk per samenwerkingsverband en gebeurt gezamenlijk.

Per samenwerkingsverband neemt deel:

• 1 collega vanuit het samenwerkingsverband (bij voorkeur commissielid of beleidsmedewerker);
• 2 collega’s vanuit de scholen die betrokken zijn bij OPP- en TLV-processen:
  • 1 vanuit het regulier onderwijs;
  • 1 vanuit het gespecialiseerd onderwijs.

Deze samenstelling zorgt ervoor dat beleid, besluitvorming en praktijk in samenhang worden meegenomen.

Aantal deelnemers:
Er is ruimte voor 10 samenwerkingsverbanden (x3 deelnemers), 5x po, 5x vo.

 

Praktisch

Organisatie en aanmelding: via het Steunpunt Passend Onderwijs.
Selectie: op basis van een evenwichtige spreiding en samenstelling van swv-en over Nederland.
Wanneer: drie bijeenkomsten, op 4 april, 15 juni en 7 oktober.
Locatie: Amersfoort.
Kosten: deelname is kosteloos voor geselecteerde samenwerkingsverbanden.
Aanmelden:
Meld je aan vóór 23 januari 2026.
Wacht niet te lang, want het aantal plaatsen is beperkt!

Mocht er veel interesse zijn, dan is het goed om te weten dat de opbrengsten van dit traject gedeeld worden tijdens de TLV-netwerkbijeenkomst op 29 oktober 2026.