Terugblik werkbezoek inclusie | Vonk Schagen - Steunpunt Passend Onderwijs

Van ‘moeten komen’ naar ‘willen zijn’

Tijdens het werkbezoek aan Vonk in Schagen stond de beweging centraal van een traditionele verzuimaanpak naar een bredere focus op aanwezigheid. Waar verzuim voorheen vooral administratief werd benaderd, ligt de nadruk nu op het vergroten van de aanwezigheid door samenwerking en betrokkenheid.

Aanleiding en ontstaansgeschiedenis

De aanleiding voor deze ontwikkeling lag in een oplopend probleem rondom verzuim. Het beeld was herkenbaar: veel spijbelgedrag, oplopende verzuimmeldingen bij leerplicht (LPA), lange wachttijden en een administratief proces dat veel tijd kostte.

Daarnaast leefde er bij ouders weerstand, onder andere omdat zij zich soms pas laat betrokken voelden. De urgentie werd steeds duidelijker: dit moest anders.

Dit leidde tot een pilot waarin werd gezocht naar een effectievere en meer samenhangende aanpak binnen de school.

Pilot en aanpak

De pilot startte met:

Het creëren van een centrale plek in de school: Switch (verzamelpunt voor ondersteuning rondom verzuim)
Samenwerking tussen verzuimcoördinator, Switch-medewerker en andere betrokkenen
Een traject van een jaar, gebaseerd op vijf workshops

Binnen deze workshops stond de vraag centraal: wat doen we al en hoe kunnen we dat versterken? Daarnaast vonden er coachingssessies plaats en werd samengewerkt met andere scholen.

Doelen van Vonk

De school heeft duidelijke doelen geformuleerd:

Andere taal spreken
Het woord verzuimprotocol veranderede in aanwezigheidsprotocol
Duidelijke stappen vastleggen
In samenwerking met de ouderraad (met instemmingsrecht)
Bewustwording en urgentie vergroten
Eenduidige registratie
Structurele samenwerking met leerplicht
- Preventief verzuimspreekuur
- LPA elke vijf weken op school
Starten met preventie (de ‘groene’ fase)
Dataverzameling en sturing op data

Preventie en cultuurverandering

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het stimuleren van positief gedrag en schoolbetrokkenheid.

Voorbeelden hiervan zijn:

Activiteiten zoals Vonk bakt en thematische acties
Actieve rol van de leerlingenraad
Positieve aandacht voor klassen met goede aanwezigheid
Leerlingen die altijd aanwezig zijn in het zonnetje zetten
Leerlingen begroeten bij de ingang van de school en klaslokaal

Hiermee wordt gewerkt aan een cultuur waarin leerlingen graag naar school komen.

Werken vanuit data en inzicht

De school maakt steeds meer gebruik van data om gericht te sturen:

Analyse van geoorloofd en ongeoorloofd verzuim
Betere registratie van te laat komen en verwijderingen
Inzicht in ziekmeldingen gedurende de dag

Belangrijk uitgangspunt hierbij is om de oorzaak te achterhalen en het eigenaarschap te vergroten bij de leerling en ouders.

Onderwijs en kwaliteit

Naast verzuimaanpak wordt ook gekeken naar de kwaliteit van onderwijs:

Wat is een goede les?
Hoe speel je in op een kortere spanningsboog?
Hoe differentieer je effectief?

Deze vragen worden onder andere onderzocht via leerlingtevredenheid en vertaald naar professionalisering van docenten.

Samenwerking en structuur

De aanpak kenmerkt zich door sterke samenwerking:

Actieve betrokkenheid van ouders
Structurele aanwezigheid van leerplicht op school
Gesprekken met leerlingen op meerdere niveaus

De centrale voorziening Switch zorgt daarnaast voor:

Ontlasting van mentoren
Eenduidige aanpak
Betere opvolging van afspraken

Doorontwikkeling

Vonk blijft zich ontwikkelen door:

Verdere verdieping van data-analyse
Doorontwikkeling van het protocol
Verkenning van nieuwe manieren van ziekmelden
Meer focus op geoorloofd verzuim

De beweging gaat steeds meer richting preventie en vroegsignalering.

Waardering werkbezoek

Het werkbezoek aan Vonk Schagen is door de deelnemers gemiddeld beoordeeld met een 8,2. Deelnemers vonden het bezoek leerzaam, praktisch en inspirerend. Met name de duidelijke uitleg, de openheid en de concrete vertaling naar de praktijk werden gewaardeerd:

Het was een fijn werkbezoek waarbij Vonk vertelde over hun ervaringen en de positieve benadering van aanwezigheid echt inspireert.

- Deelnemer

Informatief en praktisch. Daarbij ook afwisselend en goed verzorgd.

- Deelnemer

Wat nemen deelnemers morgen al mee?

Tijdens het werkbezoek hebben deelnemers ook gereflecteerd op wat zij direct in hun eigen praktijk kunnen toepassen. Hieruit blijkt dat het bezoek niet alleen inspirerend was, maar ook concreet handelingsperspectief biedt.

Veelgenoemde voornemens zijn:

Het versterken van preventieve (‘groene’) interventies om verzuim eerder voor te zijn;
Het anders organiseren van verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld door te werken met een kernteam rondom aanwezigheid;
Het verder ontwikkelen van een data-gedreven aanpak, waarbij verzuimcijfers beter worden geanalyseerd en benut;
De beweging maken van denken in verzuim naar sturen op aanwezigheid en positieve betrokkenheid;
Het verbeteren van overzicht en structuur binnen de schoolorganisatie;
Het versterken van het gesprek met collega’s en het team over oorzaken van verzuim en kwaliteit van onderwijs.

Een deelnemer verwoordde het als volgt:

Ook de positieve benadering van aanwezigheid in plaats van afwezigheid is een meenemer die ik morgen al wil inzetten in onze school.

- Deelnemer

Via deze plek speciale dank aan Sushan, Rinke en Sander , die deze dag organiseerden. Verder ook dank aan de rest van het team die met veel enthousiasme en trots hun school lieten zien. Elke deelnemer ging naar huis met een cadeautje dat symbool staat die de samenwerking tussen de diverse afdelingen en de piramide van schoolaanwezigheid symboliseert.