Terugblik werkbezoek inclusie | Talentencampus en Synergieschool: samenwerkingen op kindcentra

Op donderdag 18 juni brachten we een werkbezoek aan Venlo en Roermond. Op één dag kregen de deelnemers op twee locaties een inkijkje in hoe inclusie en de samenwerking tussen verschillende partners binnen een kindcentrum vorm krijgen. In de ochtend bezochten we Talentencampus Venlo, waar we hartelijk werden ontvangen door Frans Vullings. Tijdens een presentatie en rondleiding kregen we een waardevol inkijkje in hoe de campus invulling geeft aan inclusie en de samenwerking tussen onderwijs, opvang en ondersteuning. Vervolgens reisden we door naar Roermond. Na de lunch werden we op de Synergieschool ontvangen door Fort Verheijden en Annika Theelen, die ons meenamen in hun visie en werkwijze en ons een kijkje in de keuken gaven van hun inclusieve onderwijspraktijk.

Beide scholen lieten ieder op hun eigen manier zien hoe samenwerking, maatwerk en inclusie in de dagelijkse praktijk worden vormgegeven.

 

Talentencampus Venlo

Op Talentencampus Venlo (TCV), een inclusief kindcentrum, kwamen we terecht in een onderwijsomgeving waar regulier basisonderwijs, speciaal basisonderwijs, speciaal onderwijs, kinderopvang en buitenschoolse opvang dagelijks samenwerken aan één gezamenlijke opdracht: voor ieder kind een passende plek creëren. De campus biedt onderwijs en opvang aan ongeveer 600 kinderen en laat zien hoe inclusie vorm kan krijgen wanneer verschillende voorzieningen niet alleen een gebouw delen, maar ook een gezamenlijke visie ontwikkelen.

 

Bestuurlijke samenwerking

Een opvallend kenmerk van de Talentencampus is de bestuurlijke samenwerking. Drie onderwijsbesturen werken samen onder één algemeen directeur. Hoewel de verschillende onderwijssoorten hun eigen bekostiging, brinnummer en inspectiekader behouden, wordt waar mogelijk gezamenlijk gestuurd en georganiseerd. Deze constructie maakt het mogelijk om over de grenzen van onderwijssoorten heen te denken en te handelen.

 

Passend arrangeren

Tijdens het bezoek werd duidelijk hoe de campus inclusie in de praktijk vormgeeft. Kinderen uit het regulier onderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs ontmoeten elkaar dagelijks. Dit gebeurt niet alleen tijdens gezamenlijke activiteiten en vieringen, maar ook in het onderwijs zelf. Via het principe van ‘passend arrangeren’ kunnen leerlingen voor specifieke vakken of onderdelen van hun programma aansluiten bij een andere onderwijssetting. Zo kan een leerling uit het reguliere onderwijs voor extra ondersteuning rekenen volgen in een kleinere groep binnen het speciaal onderwijs, terwijl de verwerking weer plaatsvindt in de eigen stamgroep. Andersom kunnen leerlingen uit het speciaal (basis)onderwijs deelnemen aan activiteiten of lessen in een meer reguliere setting. Dit gebeurt altijd op basis van een gezamenlijke afweging van professionals en ouders.

 

Hoe de samenwerking is ingericht

De fysieke inrichting van het gebouw ondersteunt deze werkwijze. Binnen de campus bestaan verschillende leeromgevingen die aansluiten bij uiteenlopende ondersteuningsbehoeften. Zo kent het regulier onderwijs een meer open leeromgeving met flexibele ruimtes, terwijl binnen het speciaal onderwijs bewust wordt gekozen voor kleinere, overzichtelijke groepen. Tegelijkertijd wordt steeds gezocht naar mogelijkheden om leerlingen elkaar te laten ontmoeten en van elkaar te laten leren.

Ook de samenwerking met kinderopvang viel op. Al vanaf jonge leeftijd groeien kinderen met verschillende achtergronden en ondersteuningsbehoeften samen op. Er zijn gecombineerde peutergroepen en ook binnen de buitenschoolse opvang worden groepen gemengd samengesteld. Hierdoor ontstaan al vroeg natuurlijke ontmoetingen tussen kinderen die elkaar in een traditioneler systeem mogelijk minder vaak zouden tegenkomen.

Een andere interessante ontwikkeling is de ambitie om de organisatie steeds minder vanuit onderwijssoorten en meer vanuit leeftijdsgroepen in te richten. Daarmee verschuift de aandacht verder van labels en schooltypen naar de ontwikkelbehoefte van het kind.

 

Het werkbezoek maakte zichtbaar dat inclusie niet alleen draait om het plaatsen van kinderen in hetzelfde gebouw, maar vooral om het creëren van flexibele onderwijsarrangementen, het delen van expertise en het voortdurend zoeken naar de best passende leeromgeving voor ieder kind. Talentencampus Venlo laat zien hoe een campusmodel kan bijdragen aan meer inclusieve onderwijspraktijken.

 

 

Synergieschool Roermond

Op de Synergieschool in Roermond draait alles om één uitgangspunt: alle kinderen zijn speciaal. Al ruim tien jaar werken regulier basisonderwijs en speciaal basisonderwijs hier samen binnen één schoolconcept. De vraag of een leerling regulier onderwijs of speciaal basisonderwijs volgt, staat daarbij minder centraal dan de vraag wat een kind nodig heeft om zich optimaal te kunnen ontwikkelen.

Tijdens het werkbezoek kregen we inzicht in hoe deze visie is vertaald naar de dagelijkse praktijk. Hoewel regulier onderwijs en speciaal basisonderwijs formeel nog beschikken over aparte brinnummers, werken de teams gezamenlijk binnen een organisatie die is ingericht rondom leeftijdsgroepen. In de units werken verschillende professionals samen en dragen zij gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van alle kinderen.

 

Overal kansen zien

De leeromgeving straalt flexibiliteit uit. Reguliere leerlingen en leerlingen uit het speciaal basisonderwijs maken gebruik van dezelfde open ruimtes en ontmoeten elkaar gedurende de dag. Daarbij wordt uitgegaan van het principe van ‘gelijkheid door een ongelijke aanpak’: kinderen krijgen niet allemaal hetzelfde aanbod, maar ontvangen ondersteuning die aansluit bij hun mogelijkheden, ondersteuningsbehoeften en talenten.

Een belangrijk succes van de Synergieschool is dat veel leerlingen binnen de eigen omgeving extra ondersteuning kunnen krijgen zonder dat een verwijzing naar een andere school noodzakelijk is. Doordat specialistische expertise dagelijks aanwezig is, kunnen leerlingen zich blijven ontwikkelen binnen hun vertrouwde context. Het team ziet daardoor regelmatig dat leerlingen stappen maken die eerder niet voor mogelijk werden gehouden.

Naast basisvaardigheden krijgt talentontwikkeling een prominente plaats binnen het onderwijsconcept. Ouders waarderen deze brede benadering van ontwikkeling. Kinderen worden niet alleen voorbereid op cognitieve doelen, maar krijgen ook ruimte om hun interesses, talenten en sociale vaardigheden verder te ontwikkelen.

Het werkbezoek liet daarnaast zien dat de school nog volop in ontwikkeling is. Zo bestaat de wens om de samenwerking met kinderopvang verder uit te bouwen richting een geïntegreerd aanbod voor kinderen van jongs af aan. Op dit moment vindt al samenwerking plaats rondom de overgang naar de kleuterperiode, waarbij een kindcoach zowel in opvang als onderwijs actief is. De school ziet kansen om deze doorgaande lijn verder te versterken.

 

De toekomst

Ook voor de toekomst liggen er ambities. Zo verkent de Synergieschool mogelijkheden om leerlingen met een verstandelijke beperking, ondersteund door expertise vanuit speciaal onderwijs en zorgprofessionals zoals ergotherapeuten en fysiotherapeuten, een plek te bieden binnen de bestaande setting. Daarnaast wordt samen met het samenwerkingsverband gekeken naar ruimte voor verdere innovatie en maatwerk.

 

Wat tijdens het bezoek vooral opviel, was de sterke overtuiging dat inclusie begint bij het organiseren van ontmoeting. Door kinderen met verschillende achtergronden en ondersteuningsbehoeften samen te laten leren, spelen en opgroeien, ontstaat een gemeenschap waarin verschillen normaal zijn. De Synergieschool laat zien hoe een gezamenlijke onderwijsomgeving kan bijdragen aan een inclusieve samenleving.

 

 

Reacties van deelnemers

Deelnemers gaven aan beide werkbezoeken als zeer waardevol te hebben ervaren. Wat vooral indruk maakte, was de ambitie en het doorzettingsvermogen waarmee beide scholen hun inclusieve visie in de praktijk brengen. Die combinatie van visie, samenwerking en daadkracht vormde een inspirerende rode draad gedurende de dag. Zoals één van de deelnemers treffend verwoordde: