Terugblik | Werkbezoek de Monnikskap

Bijna 50 professionals uit het hele land ontmoetten elkaar op donderdag 3 april op de locatie van de Monnikskap en het Kandinsky College in Nijmegen.

 

De samenwerking van de Monnikskap en het Kandinsky College

Kathelijne Wentink (afdelingsleider) startte het werkbezoek met een korte presentatie. Op de Monnikskap volgen 70 havo- & vwo leerlingen met een lichamelijke beperking of chronische aandoening regulier onderwijs op maat. Dat betekent dat er wordt gewerkt vanuit een persoonlijk plan, het leerstof jaarklassensysteem is losgelaten en maatwerk in tempo en belastbaarheid wordt geboden. Sinds dit schooljaar horen de Monnikskap en het Kandinsky College bij elkaar.

Binnen de regio was er voor leerlingen met een havo-, vwo-profiel met deze (zorg)ondersteuningsbehoefte geen aanbod. Veelal gingen ook deze leerlingen daarom naar een vmbo- setting. Dat moest anders. In 2009 start de Monnikskap daarom binnen het gebouw van het Dominicuscollege met het onderwijsaanbod voor deze leerlingen. Toen bekend werd dat deze in 2024 zijn deuren moest sluiten, moest de Monnikskap op zoek naar een andere locatie en school. Joris Bovy (rector van het Kandinsky College) gaf al snel aan dat zij voor deze samenwerking open stonden: op deze school is de inclusiegedachten al op vele manieren zichtbaar.

Ruim anderhalf jaar werd er intensief samengewerkt. Er werd nagedacht over het profiel van de school, de aanpassingen aan het gebouw en over hoe het onderwijs moest worden vormgegeven. Het docententeam en de leerlingen werden hierin meegenomen en met elkaar werden de plannen gemaakt over het gebruik van de methodes, het pta, de overgang van één naar twee scholen en een goede overstap voor de leerlingen. In dit laatste punt kregen vooral de leerlingen de regie: er werd een werkgroep gestart (de samensmelting) en een film gemaakt. Met elkaar dachten de leerlingen na over passende activiteiten en wat zij nodig hadden om elkaar beter te leren kennen om zodoende de overstap goed te laten verlopen. Hierdoor werden de leerlingen medeverantwoordelijk voor de “nieuwe school”. Ook werden zij bijvoorbeeld meegenomen bij het uitzoeken van de juiste meubels.

 

De inrichting van het onderwijs

Op een dia werd met behulp van plaatjes zichtbaar gemaakt hoe inclusief onderwijs eruit ziet voor de leerlingen op deze school. Jongeren van de Monnikskap volgen geen onderwijs meer op een aparte locatie, maar de leerlingen zijn echter ook niet volledige geïntegreerd in de “reguliere” klassen van het Kandinsky College. Dit is vanwege hun medische situatie namelijk veelal niet mogelijk.

Maar de Monnikskap is zeker geen losse school in een aparte vleugel. De school wordt gezien als mini-maatschappij en de Monnikskap en het Kandinsky College zijn samen één school voor alle leerlingen. Iedereen kan deelnemen aan het onderwijs, er is uitwisseling tussen de docenten, er wordt gewerkt vanuit dezelfde methoden, leerlingen mogen deelnemen aan de reguliere lessen, er zijn gelijke roosters en alle leerlingen kunnen deelnemen aan activiteiten.

De lokalen en ruimte van de Monnikskap wordt voor de 70 leerlingen gezien als de basisruimte. Daarnaast kunnen zij, naar wat zij op dat moment aankunnen, deelnemen aan reguliere lessen en activiteiten in de school. En voor dat laatste is het uitgangspunt altijd “Wij doen mee!”. Daarna wordt er met elkaar gekeken naar welk maatwerk nodig is om deel te kunnen nemen. Wanneer de juiste randvoorwaarden er zijn, is participatie altijd mogelijk. De basisruimte op de Monnikskap zorgt voor een belangrijke bijdrage aan de sense of belonging voor de leerlingen. Ze voelen zich hier gekend, veilig en verbonden. Leerlingen ervaren dat zij niet de enige zijn die iets hebben of nodig hebben en vinden elkaar in het stuk herkenning en erkenning. Tijdens de pauzes, activiteitenweken, introductielessen, keuzenprogramma’s, reguliere  lessen, de leerlingenraad of werkgroepen vinden alle leerlingen van de school elkaar.

Docenten en ondersteunend personeel spelen een actieve ondersteunende rol in het uitdagen van participatie van de leerlingen van de Monnikskap. Hier kunnen zij zich namelijk vanuit een veilige basis ontwikkelen richting het vervolgonderwijs en de maatschappij.

 

Richting inclusief onderwijs

Kathelijne geeft aan dat er door de jaren heen veel lessen zijn geleerd, maar dat zij zichzelf ook nog als pionier zien. Er worden steeds kleine stapjes in de ontwikkeling van de school gezet, waarna het belangrijk is om eerlijk terug te blikken. Soms komt het team tot de conclusie dat iets niet handig is geweest en dat dat anders moet. “Soms schuurt het even, maar we zien iedere dag als een nieuwe kans om te leren”. Die lerende houding is ook terug te zien in het docententeam, waarbij steeds meer leerkrachten nieuwsgierig en enthousiast zijn en het lesgeven aan leerlingen van De Monnikskap als een waardevolle toevoeging aan hun baan ervaren.

Wat natuurlijk ontzettend heeft geholpen is het warme welkom op het Kandinsky College. De visie op inclusie wordt geademd door de hele school. Bij nieuwe plannen, wordt bijvoorbeeld door de secretaresse aangegeven dat leerlingen betrokken moeten worden bij het proces en ook de rol en houding van de conciërges versterken de cultuur.

 

De rondleiding

Na de inspirerende presentatie mochten de deelnemers in drie groepen de school in. Daar zagen we de mooie, lichte ruimten in het gebouw en de praktische aanpassingen voor bijvoorbeeld leerlingen in een rolstoel, of leerlingen die tussendoor moeten rusten.

Tijdens een kort fragment van de “Vriendschap, de film” zagen we de leerlingen in het proces van de samensmelting:  “Ik denk dat ik een goede vriend ben, omdat ik behulpzaam en grappig ben”, maar ook “Ik voel wel spanning, want ik weet niet hoe een gezonde leerling over mij denkt als hij mij ziet”. Met elkaar werd gezocht naar wat nodig is om jezelf te zijn en de conclusie van een leerling voor de camera was: “Ik denk dat een inclusieve vriendschap makkelijk te doen is!” En dat is nu ook te zien is de school:  leerlingen zeggen elkaar gedag, er is contact en er zijn nieuwe vriendschappen ontstaan.
Wel blijft het nodig dat de school de mogelijkheden tot ontmoeten blijft faciliteren. Leerlingen hebben zich verbonden, maar het contact blijft wel om onderhoud vragen. Gelukkig brengen de leerlingen dit ook zelf regelmatig onder de aandacht!

In de les biologie zagen we hoe leerlingen werken aan de leerstof binnen het eigen onderwijsproces. In het lokaal is er aan verschillende tafels een gedifferentieerd aanbod van de lesstof. Een leerling geeft in een gesprekje aan dat zij het zo prettig vindt om geen schoolstress te ervaren wanneer zij afwezig is vanwege ziekte, een operatie of revalidatie. Ze weet namelijk er geen klassikale lessen zijn, die doorgaan zonder haar. Bij terugkomst heeft zij daarom “niets gemist” en kan zij verder werken vanuit haar eigen tempo en plan.

In het Bevo-lokaal werkten leerlingen aan prachtig materiaal. Mirjam Jentjes vertelde de bezoekers in dit lokaal vervolgens inspirerend over de mogelijkheden van differentiëren binnen dit vak. Iedere leerling krijgt dezelfde opdracht, maar niet iedere leerling voert de opdracht op dezelfde manier uit. Samen wordt gezocht naar wat kan en wat nodig is. Een leerling die zijn armen of handen niet kan gebruiken, maakte zijn linosnede- ontwerp bijvoorbeeld op de computer en deze werd geëtst door het laserapparaat in het Nask-lokaal. Mirjam geeft aan dat de lessen aan leerlingen van de Monnikskap ook voor haar leerzaam en waardevol zijn. Geleerde ervaringen en inzichten, neemt zij mee naar- en zijn helpend voor de reguliere lessen.

Tijdens een heerlijk verzorgde lunch was er tot slot de mogelijkheid om in gesprek te gaan met docenten en leerlingen van De Monnikskap. Er ontstonden mooie gesprekken en nieuwe contacten werden gelegd.

Kathelijne, en collega’s van de Monnikskap: nogmaals bedankt voor het inspirerende werkbezoek!