Terugblik | Netwerkbijeenkomst kwaliteitszorg en bedrijfsvoering

Op maandag 15 juni 2026 kwamen zo’n 60 beleids- en stafmedewerkers, directeuren en bestuurders samen in Amersfoort voor de netwerkbijeenkomst Kwaliteitszorg en Bedrijfsvoering Passend Onderwijs. De bijeenkomst, georganiseerd door het Steunpunt Passend Onderwijs (SPO) en geleid door dagvoorzitter Dick Mak (Infinite Financieel), stond in het teken van concrete handvatten voor de complexe materie van kwaliteitszorg en een gezonde bedrijfsvoering.

Actualiteiten

In het plenaire gedeelte is aandacht gegeven aan een aantal actualiteiten. Het belangrijkste onderwerp was de Kamerbrief “Van passend naar inclusief onderwijs” die de minister van OCW mede namens de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport op 20 mei 2026 aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Deze Kamerbrief markeert een volgende stap in een langere ontwikkeling. Kern is dat de vraag verschuift van “waar past deze leerling” (passend onderwijs) naar “hoe maken we de leeromgeving passend” (inclusief onderwijs). Deze verschuiving is een opdracht voor met name de scholen, met ondersteuning van de samenwerkingsverbanden. In de transitie wordt de nadruk gelegd op regionale ondersteuningsnetwerken. Hierin wordt de expertise van de huidige samenwerkingsverbanden gebundeld met de expertise van de scholen voor gespecialiseerd onderwijs en jeugdhulp en -zorg. Financieel gaat dit ook veel betekenen. Het is de bedoeling dat stappen worden gezet om te komen tot een vernieuwd bekostigingsstelsel. De planning is ambitieus: in drie fasen van drie jaar (einddatum 2035) moet de transitie zijn voltooid. 

Daarnaast is aandacht besteed aan onder andere de Staat van het Onderwijs 2026, vangnetregeling, wetgeving lwoo en pro en het onderzoek naar de afschaffing van de toelaatbaarheidsverklaring voor het praktijkonderwijs. 

Aansluitend op de actualiteiten stond een plenaire presentatie over het rapport ‘Over de lijnen’ met als speerpunt hieruit de kwaliteitszorg. De presentatie lag in handen van de directeur-bestuurder Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Goeree-Overflakkee, Marleen van Berkum. Hierbij de link naar het rapport Over de lijnen.

Verdieping in subsessies

Na de plenaire start konden deelnemers in de subsessies de diepte in, waarbij de een keuze konden maken uit een aantal thema’s. 

 

Sessie ‘Ketensessie DUO’ 

Enkele opbrengsten van de ketensessie met DUO: 

Wet terugdringen schoolverzuim: dit betekent naar verwachting dat swv-en niet langer verzuimgegevens hoeven door te geven aan de Inspectie. In plaats daarvan ontvangt het swv straks (net als de gemeenten) geaggregeerde verzuimgegevens. 

De deelnemers zijn benieuwd hoe dat eruit gaat zien. DUO geeft aan dat aantallen kleiner dan 5 niet zullen worden weergegeven. Mogelijk wordt er (ook) met percentages gewerkt. DUO neemt dit mee. 

Algemeen beeld is dat voor het vervullen van de wettelijke taak (zicht op verzuim) door het swv de geaggregeerde verzuimgegevens onvoldoende zullen zijn: qua definitie en qua detail. Het onderwerp zal worden geagendeerd in de coördinatiegroep bedrijfsvoering Passend Onderwijs. 

Aanpassing ROD: swv-en gaan in de toekomst TLV's uitwisselen met ROD. De leerlingadministratie van een school kan een door het swv uitgewisselde TLV kiezen en koppelen aan een leerling. Punt van zorg: in hoeverre is dit nog passend op weg naar inclusief onderwijs waarin we steeds meer naar de context i.p.v. de individuele leerling willen kijken? Echter: dit is hopelijk op 1 januari 2029 live en inclusief onderwijs pas in 2035 (??). Het is toch de moeite waard voor de tussenliggende zes jaar een verbeterde situatie te creëren. Behalve de swv-en wil ook de Algemene Rekenkamer dat het probleem van foute TLV's (en daardoor onjuiste bekostiging) wordt opgelost. 

Mogelijk dat deze koppeling in de toekomst ook voor andere doeleinden kan worden gebruikt. Denk dan bijvoorbeeld aan de bekostigingscategorie (niet meer te kiezen door de school) en de looptijd waardoor een school en het SWV een signaal ontvangen in het LAS dat een TLV binnenkort afloopt.  

DUO start een werkgroep voor de verkenning van wensen en mogelijkheden. De deelnemers konden zich in de sessie hiervoor aanmelden. Het Steunpunt (en evt. ONSwv) wil hier actief bij betrokken worden.  

Veel deelnemers weten niet dat de einddatum van een TLV geen consequenties heeft voor de bekostiging. Als een TLV verloopt maar de leerling blijft ingeschreven op de GO-school, dan loopt de bekostiging door. Dit gebeurt op basis van wetgeving (dus niet omdat DUO de datum niet controleert o.i.d.). 

Wel of geen bekostiging: Als een leerling op de teldatum staat ingeschreven op een GO-school (sbo, so, vso) zonder dat er een tlv is gekoppeld en uitgewisseld, dan volgt DUO de beslisboom Statustoekenning (V)SO om te bepalen of de leerling wel of niet bekostigd zal worden en de beslisboom samenwerkingsverband om vast te stellen welk swv de ondersteuningsbekostiging gaat betalen.

Sessie ‘Bijpraatsessie Passend Onderwijs tot heden’ 

Tijdens deze sessie werd in algemene zin ingegaan op informatie die belangrijk is voor medewerkers die betrokken zijn bij kwaliteitszorg en bedrijfsvoering. Het gaat onder andere over welke bronnen van informatie er zijn, welke databestanden en hoe je daarmee je kwaliteitszorg (beter) kunt inrichten. Ook is de bekostigingssystematiek van samenwerkingsverbanden benoemd en was er ruimte voor het gesprek.

Sessie ‘Inclusief onderwijs als sturingsvraagstuk’ 

Tijdens deze sessie stond de vraag centraal hoe kwaliteit, samenwerking en middelen elkaar kunnen versterken in plaats van naast elkaar te bestaan. Vanuit het perspectief van inclusief onderwijs werd benadrukt dat dit een gezamenlijke opgave is van scholen, schoolbesturen en samenwerkingsverbanden. Alleen door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen en gericht samen te sturen, kan inclusiever onderwijs verder worden ontwikkeld. 

Aan de hand van drie stellingen gingen deelnemers met elkaar in gesprek over de manier waarop sturing momenteel is georganiseerd. Besproken werd dat er vaak een gedeelde ambitie bestaat voor inclusiever onderwijs, terwijl besluitvorming en verantwoordelijkheid nog regelmatig vanuit de eigen organisatie worden benaderd. Ook werd gereflecteerd op de vraag of wat logisch is voor afzonderlijke organisaties altijd het meest effectief is voor het gezamenlijke doel en op de invloed van de inrichting van middelen, informatie en verantwoording op de samenwerking tussen betrokken partijen. 

Vervolgens gingen deelnemers in kleinere groepen aan de slag met een praktijkcasus rondom de beweging naar inclusiever onderwijs. Daarbij werd besproken hoe scholen, besturen en samenwerkingsverbanden gezamenlijk zicht kunnen krijgen op de kwaliteit en effecten van ondersteuning en hoe middelen, expertise en samenwerking hieraan kunnen bijdragen. De casus vormde een goede aanleiding om ervaringen uit de praktijk te delen, dilemma’s te bespreken en good practices uit te wisselen. De gesprekken leverden waardevolle inzichten op over de verbinding tussen kwaliteit, samenwerking en sturing, en over de voorwaarden die nodig zijn om gezamenlijk te leren en te verbeteren. 

De bijeenkomst maakte duidelijk dat inclusief onderwijs vraagt om een samenhangende aanpak waarin onderwijskwaliteit, samenwerking en sturing met elkaar verbonden zijn. Door gezamenlijk zicht te krijgen op de effecten van ondersteuning en het benutten van expertise en middelen kan beter worden gewerkt aan een inclusieve onderwijsomgeving voor alle leerlingen.

Sessie ‘Een klein team, een groot normenkader’ 

Sivon gaf op uitnodiging een sessie over het Normenkader IPB voor samenwerkingsverbanden. Voor veel samenwerkingsverbanden wordt dit als een grote berg gezien zonder concrete handvatten. Het bureau van het samenwerkingsverband is vaak een klein team met brede taken. Weinig mensen hebben tijd en/of affiniteit voor ICT of IBP en minder kennis over hoe en waar je moet beginnen. En ook voor hen geldt het Normenkader IBP dat geschreven is voor het hele funderend onderwijs. Een belangrijke boodschap tijdens deze sessie was: “Je hoeft niet alles tegelijk te doen, en je hoeft het ook niet alleen uit te zoeken.”  

“Hoe begin je? Niet bij de techniek, maar bij de rollen. Het bestuur blijft eigenaar van alle risico’s en taken mag je combineren of extern beleggen. Een security officer en privacy officer kunnen prima in één persoon zitten. Specialistische taken zoals de CISO-rol, FG en DPIA's kun je dan het beste extern beleggen. Zo borg je interne continuïteit en voldoening, met externe expertise ter ondersteuning.” 

Deze vijf stappen zijn fundamenteel om morgen te starten:

  1. Beleg de rollen. Bestuur als eigenaar, een manager voor IBP en een FG.
  2. Voer een nulmeting uit als dat nog niet is gebeurd. Bepaal per norm wat van toepassing is. 
  3. Stel een realistische roadmap op met kleine, haalbare stappen.
  4. Gebruik bestaande templates, onder andere van Kennisnet. Vind het wiel niet zelf opnieuw uit.
  5. Zoek externe hulp! Kijk bijvoorbeeld op de website van SIVON voor het actuele ondersteuningsaanbod.

Een klein team kan een groot normenkader aan. Niet door harder te werken, maar door slim te kiezen.

Reflectie

Het Steunpunt Passend Onderwijs kijkt terug op een constructieve, informatieve dag. We hopen dat de deelnemers zijn voorzien van handvatten, denkrichting en inspiratie om de bedrijfsvoering en de kwaliteitszorg vorm te geven in de beweging naar inclusief onderwijs. 

En over een vervolgbijeenkomst wordt er opnieuw nagedacht: waar ligt de behoefte? Wat en hoe willen we met elkaar leren en netwerken? Hoe kunnen we dat vormgeven? Achter de schermen gaan we hiermee aan de slag. Volg onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Reactie deelnemers

In de evaluatie geven de deelnemers een gemiddelde van een 7.5.

De deelnemers vonden ‘nieuwe ontwikkelingen’ een waardevol onderwerp. Ook het netwerken, het gesprek met elkaar en het bijgepraat worden over actualiteiten zijn belangrijk geweest op deze dag. “Fijn dat er aandacht was voor het normenkader”, gaf een deelnemer terug. En “De sessie ‘Inclusief onderwijs als sturingsvraagstuk’ heeft de nodige denkvragen bij me aangezet.”

Meer informatie