Afwijking onderwijstijd

Scholen zijn verplicht om leerlingen een minimum aantal uren onderwijs aan te bieden.¹

Soms lukt het een leerling (tijdelijk) niet om het volledige onderwijsprogramma op school te volgen, door ziekte dan wel om lichamelijke of psychische redenen.

In dat geval kan de school het onderwijs tijdelijk anders organiseren, zodat de leerling zo goed mogelijk kan blijven deelnemen aan het onderwijs.

Hieronder welke route van toepassing is en of een aanvraag Afwijking onderwijstijd bij de Inspectie van Onderwijs nodig is.

 

Ziekte en onderwijstijd (artikel 11 onder d Leerplichtwet)²

Leerlingen die door ziekte of een medische behandeling niet (volledig) naar school kunnen, vallen onder geoorloofd verzuim (artikel 11 onder d van de Leerplichtwet).

Ook in deze situaties kan een leerling:

• tijdelijk minder onderwijs volgen;
• langere tijd niet volledig op school aanwezig zijn.

De school hoeft hiervoor geen Afwijking van onderwijstijd aan te vragen bij de Inspectie van het Onderwijs. De school blijft wel verantwoordelijk voor het onderwijs en de begeleiding van de leerling

 

Wanneer is de beleidsregel Afwijking onderwijstijd van toepassing?³

Afwijking van onderwijstijd is bedoeld voor leerlingen:

• die niet onder artikel 11 onder d van de leerplichtwet vallen;
• die door lichamelijke en/of psychische redenen tijdelijk niet volledig kunnen deelnemen aan het onderwijsprogramma op een schoollocatie.

De school stelt in deze situaties een aangepast onderwijsprogramma vast, waarbij de leerling minder onderwijstijd op school volgt.

Dit kan bijvoorbeeld bestaan uit:

• minder uren op school;
• onderwijs op afstand;

Voor deze situaties moet het bevoegd gezag instemming aanvragen bij de Inspectie van het Onderwijs.

 

Het onderscheid tussen beide routes is niet altijd zwart-wit. Gebruik het overzicht hieronder als hulpmiddel om te bepalen wat het beste past bij de situatie.

 

Instemming van de inspectie

Voor afwijking van onderwijstijd vraagt het bevoegd gezag instemming aan bij de Onderwijsinspectie.

• De inspectie streeft ernaar binnen 8 weken een besluit te nemen;
• De school kan in de tussentijd al starten met het aangepaste programma;
• De instemming geldt voor het lopende schooljaar.

 

Ontwikkelingsperspectief (OPP)

De aanvraag wordt onderbouwd met een ontwikkelingsperspectief (OPP).

In het OPP beschrijft de school:

• waarom afwijking van onderwijstijd nodig is;
• hoeveel uren onderwijs de leerling op school volgt;
• voor welke periode de afwijking geldt;
• welk onderwijsprogramma de leerling volgt;
• welke ondersteuning of begeleiding wordt geboden;
• hoe wordt toegewerkt naar uitbreiding van het aantal onderwijsuren.

Over het handelingsdeel van het OPP moet overeenstemming zijn met de ouders (en waar passend de leerling).

 

Tijdelijkheid en uitbreiding

Afwijking van onderwijstijd wordt per schooljaar verleend en moet jaarlijks opnieuw worden aangevraagd.

De school werkt samen met ouders en leerling aan een geleidelijke uitbreiding van het aantal uren onderwijs op school.

Dit kan bijvoorbeeld door:

• het aantal uren stap voor stap uit te breiden;
• ondersteuning in te zetten (bijvoorbeeld jeugdhulp);
• aanpassingen te doen in de schoolomgeving.

 

Verlenging

Als een leerling na een schooljaar nog niet volledig kan deelnemen aan het onderwijsprogramma, kan de school opnieuw instemming aanvragen.

Bij een nieuwe aanvraag wordt het OPP aangevuld met:

• een evaluatie van de eerder geboden ondersteuning;
• het effect daarvan op de ontwikkeling van de leerling;
• hoe de school verder werkt aan uitbreiding van het aantal onderwijsuren.

 

Aantal uren en duur

• Er is geen maximumaantal uren voor afwijking van onderwijstijd;
• In uitzonderlijke gevallen kan een leerling tijdelijk helemaal niet op school aanwezig zijn;
• Er is geen maximale duur;
• De school moet ieder schooljaar opnieuw instemming aanvragen.

 

Aanvullende informatie bij grotere afwijking

Als een leerling 20 uur of meer per week niet op school aanwezig is, moet de school bij de aanvraag een samenvatting opnemen.

In deze samenvatting beschrijft de school:

• hoe wordt toegewerkt naar uitbreiding van het aantal onderwijsuren op school;
• wat het perspectief is op (gedeeltelijke) terugkeer naar onderwijs op school.

Deze samenvatting is gebaseerd op het OPP.

 

Inschrijving en bekostiging

De leerling blijft altijd ingeschreven op de school. De school blijft verantwoordelijk voor het onderwijsprogramma, de begeleiding en het volgen van de ontwikkeling van de leerling.

De bekostiging blijft ongewijzigd. De school kan deze inzetten voor het maatwerkprogramma.

 

Samenwerking met andere partijen

De school kan voor het maatwerkprogramma gebruikmaken van externe ondersteuning. Bijvoorbeeld door:

• digitale leermiddelen in te zetten;
• afstandsonderwijs te organiseren;
• een leraar of andere deskundige in te huren;
• samen te werken met bijvoorbeeld jeugdhulp of andere professionals;
• expertise in te kopen voor het opzetten of uitvoeren van een maatwerkprogramma.

Dat een externe partij wordt ingezet, betekent niet dat de verantwoordelijkheid voor het onderwijs verschuift naar die partij. De leerling blijft ingeschreven op de school en de school blijft verantwoordelijk voor:

• het onderwijsprogramma;
• de begeleiding;
• het volgen van de ontwikkeling van de leerling.

Volledige uitbesteding van een leerling aan een niet-bekostigde onderwijsinstelling is niet toegestaan. Wel is het mogelijk om expertise, ondersteuning of onderdelen van het maatwerkprogramma in te kopen bij een particuliere aanbieder.

Als er wordt samengewerkt met externe partijen, maakt de school hierover afspraken, legt deze vast, evalueert deze waar nodig en houdt zicht op de uitvoering en de ontwikkeling van de leerling.

 

Bronnen

¹ Overzicht aantal uren onderwijstijd (rijksoverheid.nl)

² Leerplichtwet 1969 (wetten.overheid.nl)

³ Staatscourant 2025, 36518 Beleidsregel Afwijken onderwijstijd funderend onderwijs en verlenen ontheffingen WEC 2025 (officielebekendmakingen.nl)

⁴ Wet op het primair onderwijs Ontwikkelingsperspectief (Artikel 40a) (wetten.overheid.nl)

⁵ Wet voortgezet onderwijs 2020 Ontwikkelingsperspectief (Artikel 2.44) (wetten.overheid.nl)

⁶ Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) (ncj.nl)

⁷ De rol van de JGZ bij vragen over belastbaarheid van ziekgemelde leerlingen (ncj.nl)

⁸ Ziezon Onderwijs zorg consulenten (ziezon.nl)

⁹ Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) (ingrado.nl) en onderwijsconsulenten.nl