po vo
13 mei 2019

Centrale thema’s evaluatie passend onderwijs, nog geen eindconclusies

Het NRO publiceert in het kader van de evaluatie passend onderwijs een aantal samenvattende studies waarvan het eerste deel in april is verschenen. Het rapport ‘Centrale thema’s in de Evaluatie Passend onderwijs deel 1‘ vat de onderzoeksresultaten samen tot en met het begin van dit jaar naar de werking van zorgplicht, werken met ontwikkelingsperspectieven, en de positie van ouders in passend onderwijs.

Werking van zorgplicht

De invoering van de zorgplicht had tot doel om de verantwoordelijkheden helder te beleggen, ouders te ontlasten en thuiszitten te voorkomen. Scholen en besturen weten wat van hen verwacht wordt. Echter, het feit dat de zorgplicht pas ontstaat bij formele aanmelding, wordt gezien als ruimte om zorgplicht te ontwijken. Het ‘wegadviseren van ouders’ vóór de formele aanmelding is zeer onwenselijk, de swv’s kunnen ondersteunen bij het zoeken naar een passende plek in het onderwijs. Ouders zijn vaak niet op de hoogte van de zorgplicht, waardoor zij niet ontlast worden en alsnog zelf moeten zoeken naar een geschikte onderwijsplek. Anderzijds willen ouders zelf de controle houden over de schoolkeuze en blijven zij dus zelf actief zoeken.

Het voorkomen van thuiszitten; Er is veel aandacht voor het aantal thuiszitters, hieraan lijkt het succes van passend onderwijs opgehangen te worden. Uit de onderzoeken blijkt dat thuiszitten in het algemeen niet wordt veroorzaakt doordat scholen ‘de deur dichthouden’ voor leerlingen met complexe ondersteuningsvragen. De oorzaken van thuiszitten zijn veelvormig en vaak spelen psychische problemen een rol die (volledig) schoolgaan in de weg staan en die scholen ondanks  grote inzet niet alleen op kunnen lossen.

Concluderend: ‘De zorgplicht kan het ‘shoppen’ van ouders niet voorkomen en het is ook geen afdoende oplossing voor het thuiszittersprobleem. Vooral voor dit laatste zou het wellicht helpen om samenwerkingsverbanden een meer formele rol te geven en te verhelderen wat in dit verband verwacht mag worden van jeugdhulp en gemeente.’

Werken met ontwikkelingsperspectieven

Vier jaar na de inwerkingtreding van de Wet passend onderwijs, is het OntwikkelingsPerspectiefPlan (OPP) gemeengoed geworden in de onderwijspraktijk. Het document expliciteert wat de ondersteuningsbehoefte is van leerlingen en studenten, en welke extra ondersteuning wordt geboden. Uit de evaluatie blijkt dat het werken met het OPP tot meer bewustwording heeft geleid, vooral wat betreft de behoeften en mogelijkheden van een leerling, het eigen aanbod en de resultaten van de inzet. Daarnaast geeft het OPP ouders inzicht in de ondersteuning die hun kind krijgt, maar het heeft ook een rol in het managen van verwachtingen omtrent de uitstroombestemming.

Nog niet altijd zijn de betrokken (vak-)docenten voldoende op de hoogte van het OPP, ook ouders kennen het OPP niet altijd. In de regel ondertekenen de ouders het OPP als teken van hun instemming (verplicht vanaf 2017).
Het doel om minder te labelen en uit te gaan van wat een leerling wél kan en de ondersteuningsbehoefte van de leerling blijkt nog niet altijd en overal bereikt te zijn. Over de vraag of het OPP tot minder of meer bureaucratie heeft geleid, zijn de meningen verdeeld. Vooral de scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs hebben last van de verschillende formats die door swv’s worden gebruikt.

De positie van ouders

Ouders zijn gemiddeld genomen tevreden over de leerlingenzorg op school. De tevredenheid loopt echter sterk uiteen en een substantiële minderheid (ca. 25%) is niet zo tevreden. Met de invoering van passend onderwijs is de aanleiding voor (on)tevredenheid is wel veranderd.  Passend onderwijs heeft het ondersteuningsaanbod flexibeler gemaakt en daar zijn ouders blij mee. Vooral bij kinderen met lichtere ondersteuningsvragen ervaren ouders minder bureaucratie. De keerzijde van de werkwijze met minder labeling en meer maatwerk voor leerlingen maakt het echter voor ouders minder transparant wat zij van school kunnen verwachten. Bovendien communiceren scholen niet altijd duidelijk over het ondersteuningsaanbod. Het schoolondersteuningsprofiel is bedoeld om te verhelderen welk aanbod de school kan bieden, maar dit profiel werkt (nog) niet zoals bedoeld.  Inspraak van ouders is formeel geregeld, maar de keten van medezeggenschap via school, bestuur en samenwerkingsverband werkt (nog) niet goed genoeg. De formele weg van medezeggenschap richt zich bovendien op algemeen beleid, terwijl voor ouders vooral de specifieke mogelijkheden voor hun eigen kind relevant zijn.

Wat passend onderwijs inhoudt, is voor veel ouders niet helder, waardoor zij (te) hoge verwachtingen hebben en teleurgesteld worden door de realiteit. Goede communicatie met ouders (en leerlingen) over rechten, plichten en verwachtingen over en weer, blijft een belangrijk aandachtspunt.

Nog geen eindconclusies

Omdat het Evaluatieprogramma passend onderwijs dit jaar nog in uitvoering is, gaat het hier nog niet om eindconclusies. De overkoepelende eindrapportage van het NRO is in het voorjaar van 2020 voorzien. Ter voorbereiding op de evaluatie van passend onderwijs in 2020, hebben de PO-Raad en VO-raad afgesproken om in 2019 tot standpuntbepaling over passend onderwijs te komen. De onderzoeksresultaten van het NRO worden daarin meegenomen.

 

 

 


Nieuws 17 juli 2019

Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro schooljaar 2020–2021

Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 4 juli 2019, nr. 9030795, houdende de vaststelling van de […]

Meer lezen »

Nieuws 9 juli 2019

Kamer wil mogelijk landelijke norm voor basisondersteuning

De Tweede Kamer verzoekt minister Slob om bij de evaluatie van het Passend Onderwijs een landelijke norm voor basisondersteuning per […]

Meer lezen »

Praktijkvoorbeelden

Het is niet nodig om zelf opnieuw het wiel uit te vinden. Laat u inspireren door onze praktijkvoorbeelden.

Bekijk praktijkvoorbeelden

Scan Passend Onderwijs

Vul de Scan Passend Onderwijs in en krijg een helder beeld van de stand van zaken op uw school.

Doe de Scan Passend Onderwijs

Wat is passend onderwijs?

Leerlinge Syl van der Priem stelt deze vraag op haar eigen school en doet verslag in het filmpje. Het filmpje is gemaakt ter introductie van een congres.

Bekijk video